واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

439

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

« سفيدجامگان » در ميان مردم روستائى ايلاق بوده‌اند « 1 » [ حدود العالم ، چاپ ستوده ، ص 114 ، « ايلاق . . . كيش سپيد جامگان دارند . . . » ] علل شورشى كه رافع بن ليث ، نوادهء نصر بن سيار در سال 191 هجرى ( 806 ميلادى ) برپا كرد و همچنين سبب موفقيت اين مرد عاصى در آغاز قيام خويش چندان روشن نيست . خاندان نصر ظاهرا با حكمفرمائى عباسيان از در سازش در آمده بوده . پدر رافع بن ليث ( طبرى « 2 » وى را مولاى خليفه مهدى مىخواند ) و پسر عم وى به نام حسن بن تميم در جنگ عليه مقنع شركت كرده بودند « 3 » . طبرى « 4 » منشاء قيام رافع بن ليث را علل و اغراض خصوصى مىداند و به ويژه روى مجازاتى كه به جرم زنا به فرمان خليفه در حق او اعمال شد تكيه مىكند . معلوم نيست كه رافع به چه وسيله توانست بوميان را به سوى خويش جلب كند و حاكم سمرقند را بكشد و آن شهر را به تصرف درآورد . ساكنان نسف خود از رافع عليه دولت استمداد كردند . رافع « صاحب شاش و تركان وى را » به نزد ايشان فرستاد « 5 » . بنابراين صاحب شاش متحد عاصيان بوده . گذشته از اين يعقوبى « 6 » مىگويد كه ساكنان فرغانه و خجند و اسروشنه و صغانيان و بخارا و خوارزم و ختل هواخواه رافع بوده‌اند . حتى تغزغزان و قارليقان

--> ( 1 ) - . 22 . Die Altturkischen Inschriften » S » ، Barthold ( 2 ) - طبرى ، III ، 484 . ( 3 ) - گرديزى ، نسخهء خطى اكسفورد ، ورق 93 ؛ نسخهء كمبريج ، ورق a 75 . ( 4 ) - طبرى ، II l ، 708 - 707 . ( 5 ) - همانجا ، 712 . ( 6 ) - [ يعقوبى ] « تاريخ » ، II ، 528 .